ਅੰਗਦਾਨ ਕਰਨ ''ਚ ਔਰਤਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅੱਗੇ ! ਬੰਦੇ ਲੈ ਰਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ

ਹੈਲਥ ਡੈਸਕ - ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸੰਗਠਨ (NOTTO) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਜੀਵਤ ਅੰਗ ਦਾਨੀਆਂ 'ਚ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿੰਗ ਅੰਤਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2025 'ਚ, ਕੁੱਲ 11,316 ਔਰਤਾਂ (68%) ਨੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 5,298 (32%) ਅੰਗ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 78% (12,903 ਮਰਦ) ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ 22% (3,707 ਔਰਤਾਂ) ਸੀ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 2025 'ਚ, ਇਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਮਰਦ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਅੰਤੜੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।

ਗੁਰਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਚ, 71% ਜੀਵਤ ਦਾਨੀਆਂ ਔਰਤਾਂ (8,835) ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 29% ਪੁਰਸ਼ (3,656) ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗੁਰਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ 77% ਪੁਰਸ਼ (9,656) ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 23% ਔਰਤਾਂ (2,835) ਸਨ। ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ 'ਚ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ 60% ਜੀਵਤ ਦਾਨੀਆਂ ਔਰਤਾਂ (2,480) ਅਤੇ 40% ਪੁਰਸ਼ (1,642) ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ 'ਚੋਂ 79% ਪੁਰਸ਼ (3,248) ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 21% ਔਰਤਾਂ (871) ਸਨ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੁੱਲ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦਾ 62.03% ਗੁਰਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਨ, ਅਤੇ 20.46% ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਨ। 

ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੁੱਲ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ 2025 'ਚ ਰਿਕਾਰਡ 20,138 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2024 'ਚ 18,911 ਤੋਂ 6.5% ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ 2013 'ਚ4,990 ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। 2025 'ਚ ਕੁੱਲ 12,491 ਜੀਵਤ ਦਾਨੀ ਗੁਰਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ (2024 'ਚ11,558, 2023 'ਚ 11,791 ਅਤੇ 2022 'ਚ 10,164 ਤੋਂ ਵੱਧ)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2025 'ਚ 5,154 ਜਿਗਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ (2024 'ਚ 4,901, 2023 'ਚ4,491, ਅਤੇ 2022 'ਚ 3,920)। 2025 'ਚਗੁਰਦੇ-ਪੈਨਕ੍ਰੀਆ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਘੱਟ ਕੇ 26 ਹੋ ਗਏ (2024 'ਚ37, 2023 'ਚ23, ਅਤੇ 2022 'ਚ22 ਤੋਂ)। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟੀ ਅੰਤੜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, 2025 'ਚ 23 ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੋਏ (2024 'ਚ9, 2023 'ਚ16 ਅਤੇ 2022 'ਚ ਸਿਰਫ਼ 3 ਤੋਂ ਵੱਧ)।

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਨੀਆਂ 'ਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2013 'ਚ837 ਤੋਂ ਚੌਗੁਣੀ ਹੋ ਕੇ 2025 'ਚ3,526 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ, 2025 'ਚ 1,986 ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾਨੀ ਗੁਰਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਹੋਏ (2024 'ਚ 1,918, 2023 'ਚ1,635 ਅਤੇ 2022 'ਚ1,541)। 2023 'ਚਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਜ ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ 'ਚ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਧਾਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅੰਗ ਦਾਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅੰਗ ਦਾਨੀ 8 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।