ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੈ ਇਹ ਅੰਗ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਨ ਅਣਜਾਣ
Wednesday, Feb 11, 2026 - 02:30 PM (IST)
ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ : ਮੌਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਰ ਅੰਗ ਆਪਣੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ?
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਤੋਂ 7 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰੇਨ ਡੈੱਡ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ: ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਰੁਕਦੇ ਹੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ 4 ਤੋਂ 6 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ: ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਵਰ, ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬੀ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਤੋਂ 18 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਗ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਡਨੀ (ਗੁਰਦੇ): ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਠੰਡਾ ਕਰ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ 24 ਤੋਂ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਖਾਂ (ਕੌਰਨੀਆ): ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤ (ਕੌਰਨੀਆ) ਆਕਸੀਜਨ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਗਭਗ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦਾਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ: ਸਹੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਕਿਨ ਗ੍ਰਾਫਟ ਤੇ ਬੋਨ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e
