ਮਾਪੇ ਹੋ ਜਾਣ ਸਾਵਧਾਨ! ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ 'ਚ ਆ ਰਿਹੈ ਬਦਲਾਅ

ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ - ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਹਾਲੀਆ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੜਚਿੜਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਸੀਨੀਅਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ 10 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 150 ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।

ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ :
ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 72 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ :-

- 48 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।
- 60 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਧਿਆਨ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
- 41 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
- 35 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਮਾਨਸਿਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵਤੀਰੇ 'ਚ ਬਦਲਾਅ :-
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦਿਮਾਗ 'ਚ 'ਡੋਪਾਮਿਨ' ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਜਾਂ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਤ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਣ, ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ Depression ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।

 ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ :-
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ :-

- ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਘਰ 'ਚ 'ਫੋਨ ਬਾਸਕੇਟ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਰੱਖਣ।
- ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਡਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਧ ਸਕੇ।