ਗੈਜੇਟ ਡੈਸਕ - ਅਜੋਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦੌਰ 'ਚ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਡੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਸਵਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਫਰਾਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ

ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਰਾਡ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ :-

• ਆਪਣਾ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਰੱਖਣਾ।
• ਜਨਮ ਤਰੀਕ, ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ।
• '123456' ਜਾਂ 'password' ਵਰਗੇ ਆਸਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ।
• ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਪਾਸਵਰਡ ਨੂੰ ਨਾ ਬਦਲਣਾ।
• ਖਾਤਿਆਂ 'ਚ ਟੂ-ਫੈਕਟਰ ਔਥੈਂਟੀਕੇਸ਼ਨ (2FA) ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਐਕਟੀਵੇਟ ਨਾ ਕਰਨਾ।

ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਆਏ 'ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡ' ਨੇ ਉਡਾਏ 2.27 ਲੱਖ ਰੁਪਏ

ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਠੱਗੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ। ਕਟਨੀ 'ਚ ਇਕ ਫਲ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਡ ਦੇ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤਾ, ਮੋਬਾਈਲ 'ਚ ਮਾਲਵੇਅਰ (ਵਾਇਰਸ) ਇੰਸਟਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ 'ਚੋਂ 2.27 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਫ ਹੋ ਗਏ।

ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ?

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ :-

ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ
- ਪਾਸਵਰਡ 'ਚ ਅੱਖਰਾਂ, ਅੰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੈਰੈਕਟਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ @, #, $) ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਬਦਲਾਅ
- ਆਪਣਾ ਪਾਸਵਰਡ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ।

ਓ.ਟੀ.ਪੀ. (OTP) ਸੁਰੱਖਿਆ
- ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਓ.ਟੀ.ਪੀ. ਆਧਾਰਿਤ ਲਾਗਇਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਵਧਾਨੀ
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਜਾਂ ਫਾਈਲ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਪਣਾ ਕੇ ਹੀ ਆਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਚੋਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।