21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਹੋਣਗੇ ਬਰਾਬਰ, ਜਾਣੋ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ

ਉਜੈਨ- ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 21 ਮਾਰਚ ਦਾ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ (Equator) 'ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧਾ (ਲੰਬਵਤ) ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਯਾਨੀ 12-12 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਜੈਨ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਜੀਵਾਜੀ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਕਾਰਨ ਸੂਰਜ ਸਾਨੂੰ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਮਕਰ ਰੇਖਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ 'ਵਸੰਤ ਸੰਪਾਤ' (Vernal Equinox) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਵਧੇਗੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਹੋਣਗੇ ਵੱਡੇ 

ਡਾ. ਗੁਪਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, 21 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਰਧ (Northern Hemisphere) ਅਤੇ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ 'ਚ ਦਿਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਡੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 21 ਜੂਨ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 22 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤ (Summer Season) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ 'ਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਨਜ਼ਾਰਾ 

ਉਜੈਨ ਦੀ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ 'ਚ ਇਸ ਖਗੋਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ 'ਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਇੱਥੇ 'ਸ਼ੰਕੂ ਯੰਤਰ' (Gnomon) ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਕਿ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕੂ ਦੀ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 'ਨਾੜੀਵਲਯ ਯੰਤਰ' (Equatorial Dial) ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e