ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਕ ਅਜੀਬ ਬੇਚੈਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣਾਅ ਕਰੋ ਦੂਰ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਬੇਚੈਨੀ ਪੱਸਰਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਗਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ (ਚਾਹ-ਕੌਫੀ) ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਾਗਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨਾਲੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਜਦੋਂ ਮਾਸੂਮ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ‘ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਅਤੇ ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ’ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ :

1. ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ : ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਹਾਰਮੋਨ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

2. ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਰੂਟੀਨ : ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਰਾਮ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

3. ਉਮੀਦਾਂ : ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ’ਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

4. ਰੱਟਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ : ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੱਟਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬੇਲੋੜਾ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

5. ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ : ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇੰਝ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਣਾਅ

1. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ

- ਪੋਮੋਡੋਰੋ ਤਕਨੀਕ : 25 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ 5 ਮਿੰਟ ਦੀ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ।

-ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ : ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਮਾਗ ਲਈ 7-8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

- ਕਸਰਤ : ਯੋਗਾ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ‘ਐਂਡ੍ਰੋਫਿਨ’ ਰਿਲੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।

2. ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ

-ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰੋ : ਹਰ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ।

-ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ : ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

-ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖ਼ੁਰਾਕ : ਓਮੇਗਾ-3, ਡ੍ਰਾਈ ਫਰੂਟਸ (ਨਟਸ) ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

3. ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ

-ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ : ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਾਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਓ।

-ਧਿਆਨ : ਕਲਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਮਿੰਟ ਦਾ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਹਦਾਇਤ

ਮਾਰਚ 2025 ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ’ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਗ੍ਰੇਡਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e