ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਬੋਰ' ਹੋਣ ਦਿਓ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬਣਨਗੇ ਜੀਨੀਅਸ : ਨੋਵਾਕ ਜੋਕੋਵਿਚ
Tuesday, Jul 28, 2026 - 10:19 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਕਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਬੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ," ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ 'ਚ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਟੈਨਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ, ਨੋਵਾਕ ਜੋਕੋਵਿਚ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਆਦਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਪੋਡਕਾਸਟ 'ਚ, ਜੋਕੋਵਿਚ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ "ਕਈ ਵਾਰ ਬੋਰ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਜੋਕੋਵਿਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਰੀਅਤ ਮਨ ਲਈ ਇਕ ਨਵੀਂ "ਵਰਕਸ਼ਾਪ" ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਖਾਲੀ ਪਲ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨਾਲ ਭਰਨ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਬੋਰੀਅਤ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ ਲਈ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ, ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਕਾਗਰਤਾ, ਨੀਂਦ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲਬਾਤ, ਬਾਹਰੀ ਖੇਡ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੂਚਿਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੈਟਜੀਪੀਟੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ, ਓਪਨਏਆਈ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸੈਮ ਆਲਟਮੈਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਏਆਈ ਵੀਡੀਓ ਟੂਲ ਸੋਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਟਿੱਕਟੋਕ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਇਕ ਨਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਲ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
