ਪਾਕਿਸਤਾਨ ''ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਤਬਾਹੀ! ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਫੋਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ
Friday, Aug 28, 2026 - 01:05 PM (IST)
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਇਹ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲਗਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ 57% ਆਬਾਦੀ ਕੋਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਭਾਵ ਲਗਭਗ 43%, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੌਲੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਂਡੈਕਸ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਕਾਰਨ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਨਿੱਜੀ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਹ ਆਨਲਾਈਨ ਅਧਿਐਨ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ 'ਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭਰਤੀ ਦੇ ਯੁੱਗ 'ਚ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਗੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਛੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਫੈਲਾਉਣ 'ਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਥਾਰਟੀ (ਪੀਟੀਏ) ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਲਾਭ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ।
