ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲੈਣ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀ ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ! ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ
Tuesday, Aug 25, 2026 - 09:12 AM (IST)
ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ - ਹਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਨਲਾਈਨ ਖੋਜਣ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲੈਣ ਅਤੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਧਿਆਨ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬਿੰਘਮਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ "ਡਿਜੀਟਲ ਐਮਨੇਸ਼ੀਆ: ਦਿ ਆਫਟਰਮੈਥ ਆਫ ਏ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਘੱਟ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਧਾਤਮਕ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਚ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ 22 ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਹੁਣ, ਜਵਾਬ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ :-
ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ
ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ
ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨਾ
ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ।
ਸਕਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੇਖਣਾ ਹੈ
ਅਕਸਰ, ਅਸੀਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਦਤ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯਾਦ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਲਏ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
ਲੋਕ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਲਿਫਟ 'ਚ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਬੱਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਨੀਂਦ 'ਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
